ေရြ႕လ်ားေနေသာ အဂၤလိပ္ဘာသာ အသုံးအႏွုန္းမ်ား

[Zawgyi]

ဘာသာစကားေတြဟာ အျမဲတမ္း ပံုေသ ရွိမေနၾကဘဲ ေျပာင္းလဲေနတယ္ဆိုတဲ့ စကားဟာ မွန္ပါတယ္။ ေခတ္ကို လိုက္ျပီး စကားလံုးေတြ၊ အဓိပၸါယ္ေတြဟာ အေဟာင္းေတြ ျဖစ္သြားလိုက္၊ ေပ်ာက္ကြယ္သြားလုိက္၊ အသစ္ေတြေပၚလာလိုက္နဲ႔ သံသရာလည္ေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပႆနာက ဘယ္စကားက အသစ္ ဘယ္စကားက အေဟာင္း ဘယ္စကားကေတာ့ သံုးလို႔ရေသးတယ္၊ ဘယ္စကားက လံုးဝသံုးလုိ႔မရေတာ့ဘူးလို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘယ္လို သိနိုင္မလဲ။ Contemporary ေတြက ဘယ္ေတာ့ old fashion ျဖစ္လာမလဲ၊ ဘယ္ေတာ့ out-dated ဆက္ျဖစ္သြားမလဲေပါ့။ တစ္ခါတစ္ေလ တစ္စံုတစ္ေယာက္က contemporary ထင္ျပီးသံုးေနတာကို အျခားတစ္ေယာက္က old fashion လို႔ ထင္တာ ၾကံဳဖူးၾကားဖူး ၾကမွာပါ။

Slang and idiom

စကားေတြထဲမွာ old fashion ျဖစ္သလား၊ out-dated ျဖစ္သလား ခြဲလို႔ အလြယ္ဆံုးကေတာ့ slang နွင့္ idiom ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္အလိုက္ ေပၚလာတဲ့ စကားေတြျဖစ္လို႔ date stamp လုပ္ထားသလို ျဖစ္ေနပါတယ္။ ေခတ္မွွီေသးလား ေခတ္ေအာက္သြားျပီလား သိရလြယ္ပါတယ္။ ေခတ္ေအာက္ေနတဲ့ slang ေတြ idiom ေတြကို သံုးေနရင္လည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ့ အသက္ေတြကုိ တစ္ဖက္လူက အလြယ္တစ္ကူ ခန္႔မွန္းနိုင္သြားမွာစိုးလို႔ (TV တို႔ internet တို႔ကေန ေတြ႕ရ ၾကားရတဲ့ ) ပိုျပီး သစ္တဲ့၊ ပိုျပီး contemporary ျဖစ္တဲ ့expression ေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေရြးခ်ယ္သံုးစြဲဖို႔ အစဥ္ၾကိဳးစား ၾကတယ္ မဟုတ္ပါလား။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာဘဲ ဒီေခတ္ေပၚ အသံုးအႏႈန္းေတြဟာ အခ်ိန္ကာလ တစ္ခုမွာ ေပၚျပဴလာ ျဖစ္သေလာက္ အခ်ိန္ အေျပာင္းအလဲနဲ႔ အတူ အေရာင္လြင့္ ေျခာက္ေသြ႕သြားတဲ့ သစ္ရြက္တစ္ရြက္လို ျဖစ္သြားၾကမွာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ သိထားပါတယ္။ ဒီကေန႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ‘thinking outside the box’ တို႔ pushing the envelope’ တို႔ကို သံုးေနေပမဲ့ ေနာင္နွစ္အနည္းငယ္က်ရင္ သံုးခ်င္မွ သံုးေတာ့မွာေနာ္။

Grammar and vocabulary

ဒါဆိုရင္ grammar နဲ႔ vocabulary ကေရာ။ ျပီးခဲ့တဲ့ ခရစ္စမတ္တုန္းက မိသားစုေတြ အေမ့အိမ္မွာ စုေဝးၾကတုန္း ညီျဖစ္သူကို သူ႔အိမ္မွာ wireless အလုပ္ေကာင္းေကာင္း လုပ္သလားလို႔ ကၽြန္ေတာ္ေမးလိုက္ေတာ့ ၊ အေမက ကၽြန္ေတာ့္ ေမးခြန္းကို ၾကားျပီး ဘာဝင္ေျပာသလဲဆိုေတာ့ ၊ မင္းတို႔ အဖုိးရဲ့ wireless တုန္းကလည္း သူ႔အိမ္မွာ ေကာင္းေကာင္းမိခဲ့တာ မဟုတ္ဖူးတဲ့။ ကၽြန္ေတာ္ေျပာတဲ့ wireless က ကၽြန္ေတာ့္ညီအိမ္က wifi network ကို ေျပာေနတာ ျဖစ္ေပမဲ့ အေမဝင္ေျပာတဲ့ wireless က အခုေခတ္မွာ radio လို႔ လူေတြ သိၾကတဲ့ အရာဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳး အေခၚအေဝၚနာမည္တူ တစ္ခုကို ေခတ္ကို လိုက္ျပီး သံုးစြဲတဲ့ ပစၥည္းကို ေျပာင္းလဲ ေခၚဆိုၾကတာလဲ မထူးဆန္းေတာ့တဲ့ widespread phenomenon တစ္ခု ျဖစ္လာပါျပီ။ စကားလံုးက မေသဘဲ အသစ္ေပၚလာတဲ့ ပစၥည္းကို နာမည္ထပ္ေပး ေခၚဆို လိုက္ရံုဘဲေပါ့။ တစ္ခါတစ္ေလမွာလည္း ေနာက္ထပ္ ေပၚထြက္လာတဲ့ ပစၥည္းရဲ့ version ကိုလုိက္ျပီး (အရင္ ရွိျပီး နာမည္နဲ႔ version ကိုလည္း မေပ်ာက္ေစလိုေသာေၾကာင့္) အမ်ိဳးအစား ခြဲျခားရေအာင္ ေနာက္တိုးစကားလံုးထည့္ျပီး rename လုပ္ၾကတယ္။ ဥပမာ အရင္တုန္းက guitar ဆိုရင္ acoustic တစ္မိ်ဳးဘဲ ရွိခဲ့တာ။ ဒါေၾကာင့္ ဂီတာ (guitar) လို႔ တစ္လံုးတည္း ေခၚၾကတယ္။ ေနာက္ေခတ္ေျပာင္းလာေတာ့ ေမာ္ဒယ္အသစ္ေတြ ထပ္ေပၚလာေတာ့ လ်ွပ္စစ္ဂီတာ (electric guitar) ရယ္လို႔ နာမည္တိုးလာတယ္။ အလားတူဘဲ TV တို႔ radio တို႔ မေပၚခင္က music ဆိုရင္ live ျဖစ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ နာရီေတြဆိုလည္း လက္တံေတြပါတဲ့ analog ေတြဘဲ ရွိခဲ့ျပီး မီးရထားဆုိတာလည္း ေရေႏြးေငြ႕နဲ႔ ေမာင္းခဲ့တာပါ။ အဲ့ဒီ ပစၥည္းေဟာင္းေတြ အတြက္ ယေန႔ေခတ္ နာမည္သစ္ new-word-for-old-thing ေတြျဖစ္တဲ့ electric guitar, acoustic guitar, digital clock, live music, bullet train, steam train စတာေတြ ေပၚလာ ၾကပါတယ္။ နာမည္ေဟာင္းေတြကို မြန္းမံလိုက္တာေပါ့။ အဲ့ဒီလို မြန္းမံလုိက္တဲ့ စကားလံုးေတြကို retronyms လို႔ ေခၚပါတယ္။

အျခားေသာ စကားလံုးေတြကေတာ့ အခ်ိန္ကာလ ေရြ႕လ်ားလာသည္နွွင့္အမ်ွ မူလ အဓိပၸါယ္အစား၊ ေနာက္အစားထိုး အဓိပၸါယ္က ေနရာယူသြား ၾကပါတယ္။ ဥပမာ - ကၽြန္ေတာ္ေျပာခဲ့တဲ့ wireless ဥပမာ လိုမ်ိဳးေပါ့။ ဒီလိုမ်ိဳး စကားလံုးေတြကို historical example ေတြနဲ႔ meaning ေတြပါ ေဖၚျပတဲ့ dictionary ေတြ (ဥပမာ Oxford English Dictionary လိုမ်ိဳး) မွာ ရွာေဖြ ေလ့လာနိုင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ယေန႔ သိထားတဲ့ စကားလံုး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရဲ့ အဓိပၸါယ္ေတြက ေခတ္တစ္ေခတ္ သို႔မဟုတ္ အသံုးတစ္ခုခု အတြက္ေလာက္သာ အေပၚယံ သိတာက မ်ားျပီး meaning အသစ္ေတြက အမ်ားစု ျဖစ္ပါတယ္။ စာဖတ္သူမ်ား English စကားလံုးေတြရဲ့ ဇစ္ျမစ္ကို စိတ္ဝင္စားရင္ ေလ့လာဖို႔ website တစ္ခု ျဖစ္တဲ့ www.worldwidewords.org ကို ညႊန္းလုိက္ပါတယ္။ စကားလံုး အသစ္တစ္လံုး ျဖစ္ေပၚလာပံုကို ရွင္းျပထားတဲ့ အဲ့ဒီ website ထဲက ေကာက္နႈတ္ခ်က္ တစ္ခုကို ေဖၚျပလုိက္ပါတယ္။

နာမည္ေက်ာ္ New Scientist ဆိုတဲ့ သိပၸံ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ဂ်ာနယ္ထဲမွာ အသစ္ဖန္တီးထားတဲ့ uragnosia ဆိုတဲ့ စကားလံုး တစ္လံုးကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီစကားလံုးကို Andrew Ross ဆိုသူက Alistair Beaven ဆိုသူ စာဖတ္သူ တစ္ဦးက ေမးျမန္းလာသည့္ “ စကားလံုး တစ္လံုးကို အေပၚယံ အဓိပၸါယ္ကိုသာသိျပီး စတင္ေပၚေပါက္ရာ မူလ ဇစ္ျမစ္ကို မသိတဲ့ သူ” ကို ဘယ္လို ေခၚပါသလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို ျပန္လည္ ေျဖၾကားရင္း ဖန္တီးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ Andrew က အာဖဂန္နစၥတန္က ကြန္ပ်ဴတာ ဗိုင္းရပ္စ္(computer virus) ကိုသာသိျပီး ေရာဂါနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ (biological virus) ကို မသိတဲ့ ဘာသာျပန္တစ္ေယာက္ အေၾကာင္းကို ကိုးကားျပီး ဥပမာ ေပးကာ uragnosia ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ဖန္တီးခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီ စကားလံုးက origin လို႔ အဓိပၸါယ္ရတဲ့ ur နွင့္ ignorance လို႔ အဓိပၸါယ္ရတဲ့ ဂရိစကား agnosia ၂ လံုးကို ေပါင္းစပ္ထားတာပါ။ ဒါဆိုရင္ uragnosia ဆိုတာက ignorance of origin ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ရွိတဲ့ စကားလံုးေပါ့။

grammar ကလည္း ေခတ္အလိုက္ ေျပာင္းတတ္တယ္ေနာ္။ ၁၉၆၄ ခုနွစ္တုန္းက ယူေကက The Honeycombs လို႔ ေခၚတဲ့ Pop အဖြဲ႕ရဲ့သီခ်င္းတစ္ပုဒ္ျဖစ္တဲ့ Have I the right to hold you? က အရမ္းေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီအရွိန္နဲ႔ (British) English Speaker ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ Question နဲ႔ Negative ေတြကို ‘do’ မပါဘဲ main verb ျဖစ္တဲ့ have နဲ႔ဘဲ တိုက္႐ိုက္ ဖြဲ႔ျပီး ေျပာဆို ေရးသားခဲ့ၾကပါတယ္။ ယေန႔ေခတ္မွာေတာ့ အမ်ားစုက အဲ့ဒီလို မသံုးၾကေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ old form ေတြဟာ fixed expression အခ်ိဳ႕မွာ ဆက္လက္ တည္ျမဲေနၾကပါတယ္။ ယေန႔ေခတ္မွာ Question ေတြ Negative ေတြကို ‘do’ auxiliary သံုးျပီး ေရးသားၾကပါတယ္။

ဥပမာ -

  • I don’t have enough time for hobbies.
  • Do you have any idea what this means?


ဒါေပမဲ့ အခ်ိဳ႕ phrases ေတြမွာ old form ေတြကို ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။

ဥပမာ -

  • I haven’t the faintest idea. (လုံးဝကို မသိပါဘူး။)
  • Have you no shame? (ရွင္မရွက္တတ္ဘူးလား!)

စသည္ျဖင့္ေပါ့။

၁၉၅၄ တုန္းက အေမရိကန္ ႏိုင္ငံေရးသမား McCarthy ရဲ့ ကြန္ျမဴနစ္ ဆန္႕က်င္ေရး မိန္႔ခြန္းထဲက ‘Have you got no sense of decency, sir?’ ဆိုတဲ့ စကားကလည္း လူသိမ်ားသြားျပီး အဲ့ဒီ old form က USA မွာလည္း အဲ့ဒီ ေခတ္တစ္ဝိုက္မွာ တြင္က်ယ္ခဲ့ပါတယ္။ အခုေခတ္မွာလည္း blog တစ္ခုမွာ Have you no နဲ႔ အသည္းပံု (heart symbol) ေပါင္းထားတဲ့ ေမးခြန္းတစ္ခုကို ေတြ႕လိုက္ရေသးတယ္။ Old form နဲ႔ ေခတ္ေပၚသေကၤတနဲ႔ ေပါင္းစပ္ ေရးသားပံုေလးပါ။

အဲ့ဒီလိုဘဲ တစ္ခ်ိဳ႕ Speaker ေတြက ‘used to’ question ေတြနဲ႔ negative ေတြကို ‘do’ auxiliary မပါဘဲ ဆက္လက္ေရးသား ေျပာဆိုၾကတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

ဥပမာ -

  • Used you to like him? (Irish စာေရးဆရာ J. Johnson ရဲ့ ၁၉၇၇ ထုတ္ ဝထၳဳတိုမွ)
  • I used not to be so impressed with Bob Brookmeyer… (Amazon.co.uk online review March 2010 မွ)


အဲ့ဒီ အေရးအသား form ေတြက Britain မွာ လြန္ခဲ့တဲ့ နွစ္ ၃၀၊ ၄၀ ေလာက္တုန္းက ေခတ္စားခဲ့ပါတယ္။
အခုလည္း British Speaker တစ္ခ်ိဳ႕က need ကို true modal verb အေနနဲ႔ (semi-modal ျဖစ္တဲ့ ‘need to’ အစား) ဆက္လက္ သံုးစြဲလွ်က္ရွိတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

ဥပမာ -

  • If she wants help, she needs only ask. (သူမ အကူအညီလိုရင္ ေမးလိုက္႐ံုပဲေလ။)
  • You needn't come with me if you’d rather not. (မလိုက္ခ်င္ရင္ လိုက္ဖို႕မလိုပါဘူး။)
  • Need I say more? (ထပ္ေျပာဖို႕လိုေသးလား!)


ဒီ old fashion modal ကို ဟုိပါးပါး ဒီပါးပါး သံုးရၾကတုန္း ဆိုေပမဲ့ အေမရိကန္ Speaker ေတြကေတာ့ သံုးဖို႔ လက္ေရွာင္ၾကပါတယ္။

အေစာပိုင္းတုန္းက idioms ေတြနဲ႔ fixed expression ေတြအေၾကာင္း ျပန္ေျပာရရင္ေတာ့ အဲ့ဒီ expression ေတြမွာ ယေန႔ေခတ္မွာ လံုးဝ ေမ့ေပ်ာက္သြားၾကျပီျဖစ္တဲ့ original meaning ေတြ၊ ေရွးေရွးက စကားလံုးေတြ ပါဝင္ၾကျပီး သူတို႔ရဲ့ တစ္ကယ့္ literal sense မွာ ဘာကို ဆိုလိုၾကတာလဲဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မသိၾကေပမဲ့ အခုေခတ္ အသံုးေတြမွာ အားပါးတရ သံုးစြဲေနၾကတုန္းပါဘဲ။ ဥပမာေတြကို ေအာက္မွာ သီးသန္႔ ေဖၚျပလိုက္ပါတယ္။ သူတို႔ရဲ့ သမုိင္းအေၾကာင္းနဲ႔ ဇစ္ျမစ္ကို etymological ရႈေထာင့္ကေန သိခ်င္ရင္ေတာ့ စာဖတ္သူတို႔ ကိုယ္တိုင္ ဆက္လက္ ရွာေဖြေလ့လာၾကေပါ့ေနာ္။

  • She succeeded by the dint of all the effect she invested.
  • She’ll be suitably rewarded for her work, as is meet and proper.
  • The vandals escaped scot-free.
  • As is his wont, he arrived 20 minutes after the meeting started.
  • He ran hither and thither, trying to serve all the customers.
  • Passengers are requested to tender the exact fare.
  • I didn't mean to eavesdrop, but I couldn't help hearing…


ေလွေခတ္၊ ျမင္းေခတ္တုန္းက ေပၚခဲ့ပံုရတဲ့ အခ်ိဳ႕ကေတာ့

  • I gave him a wide berth.
  • He says that more changes are in the offing.
  • There are no hard and fast rules for this.
  • Now that he’s got the bit between his teeth there is no stopping him.
  • If he is not careful, he is going to come a cropper.
  • She gave free rein to her imagination and produced a great story.


ရက္ကန္းစင္ကေန ေပၚေပါက္လာပံုရတဲ့ expression တစ္ခုကလည္း

  • In many respects, dialect and idiom are the wrap and weft of English literature, whether it be Coleridge’s and Wordsworth’s Lyrical Ballards or Thomas Hardy’s Wessex chronicles. (The Guardian, December 2009)


ေသခ်ာတာကေတာ့ စာဖတ္သူတို႔ English native speaker ေတြကို အခုေခတ္မွာ ေဖၚျပခဲ့တဲ့ expression ေတြရဲ့ တစ္ကယ့္မူလ အဓိပၸါယ္ကို သြားေမးၾကည့္ရင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက “I'm sorry. ကၽြန္ေတာ္ မသိပါဘူးခင္ဗ်ား” လုိ႔ျပန္ေျဖၾကမွာ မလြဲဲပါဘူး။


VOA Learn English ၊ Collins COBUILD English Usage ႏွင့္ Collins COBUILD Dictionary စာအုပ္တို႕မွ ကိုးကားဘာသာျပန္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။

[Unicode]


ဘာသာစကားတွေဟာ အမြဲတမ်း ပုံသေ ရှိမနေကြဘဲ ပြောင်းလဲနေတယ်ဆိုတဲ့ စကားဟာ မှန်ပါတယ်။ ခေတ်ကို လိုက်ပြီး စကားလုံးတွေ၊ အဓိပ္ပါယ်တွေဟာ အဟောင်းတွေ ဖြစ်သွားလိုက်၊ ပျောက်ကွယ်သွားလိုက်၊ အသစ်တွေပေါ်လာလိုက်နဲ့ သံသရာလည်နေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက ဘယ်စကားက အသစ် ဘယ်စကားက အဟောင်း ဘယ်စကားကတော့ သုံးလို့ရသေးတယ်၊ ဘယ်စကားက လုံးဝသုံးလို့မရတော့ဘူးလို့ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လို သိနိုင်မလဲ။ Contemporary တွေက ဘယ်တော့ old fashion ဖြစ်လာမလဲ၊ ဘယ်တော့ out-dated ဆက်ဖြစ်သွားမလဲပေါ့။ တစ်ခါတစ်လေ တစ်စုံတစ်ယောက်က contemporary ထင်ပြီးသုံးနေတာကို အခြားတစ်ယောက်က old fashion လို့ ထင်တာ ကြုံဖူးကြားဖူး ကြမှာပါ။

Slang and idiom

စကားတွေထဲမှာ old fashion ဖြစ်သလား၊ out-dated ဖြစ်သလား ခွဲလို့ အလွယ်ဆုံးကတော့ slang နှင့် idiom တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်အလိုက် ပေါ်လာတဲ့ စကားတွေဖြစ်လို့ date stamp လုပ်ထားသလို ဖြစ်နေပါတယ်။ ခေတ်မှှီသေးလား ခေတ်အောက်သွားပြီလား သိရလွယ်ပါတယ်။ ခေတ်အောက်နေတဲ့ slang တွေ idiom တွေကို သုံးနေရင်လည်း ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အသက်တွေကို တစ်ဖက်လူက အလွယ်တစ်ကူ ခန့်မှန်းနိုင်သွားမှာစိုးလို့ (TV တို့ internet တို့ကနေ တွေ့ရ ကြားရတဲ့ ) ပိုပြီး သစ်တဲ့၊ ပိုပြီး contemporary ဖြစ်တဲ့expression တွေကို ကျွန်တော်တို့ ရွေးချယ်သုံးစွဲဖို့ အစဉ်ကြိုးစား ကြတယ် မဟုတ်ပါလား။ တစ်ချိန်တည်းမှာဘဲ ဒီခေတ်ပေါ် အသုံးအနှုန်းတွေဟာ အချိန်ကာလ တစ်ခုမှာ ပေါ်ပြူလာ ဖြစ်သလောက် အချိန် အပြောင်းအလဲနဲ့ အတူ အရောင်လွင့် ခြောက်သွေ့သွားတဲ့ သစ်ရွက်တစ်ရွက်လို ဖြစ်သွားကြမှာကို ကျွန်တော်တို့ သိထားပါတယ်။ ဒီကနေ့ ကျွန်တော်တို့ ‘thinking outside the box’ တို့ pushing the envelope’ တို့ကို သုံးနေပေမဲ့ နောင်နှစ်အနည်းငယ်ကျရင် သုံးချင်မှ သုံးတော့မှာနော်။

Grammar and vocabulary

ဒါဆိုရင် grammar နဲ့ vocabulary ကရော။ ပြီးခဲ့တဲ့ ခရစ်စမတ်တုန်းက မိသားစုတွေ အမေ့အိမ်မှာ စုဝေးကြတုန်း ညီဖြစ်သူကို သူ့အိမ်မှာ wireless အလုပ်ကောင်းကောင်း လုပ်သလားလို့ ကျွန်တော်မေးလိုက်တော့ ၊ အမေက ကျွန်တော့် မေးခွန်းကို ကြားပြီး ဘာဝင်ပြောသလဲဆိုတော့ ၊ မင်းတို့ အဖိုးရဲ့ wireless တုန်းကလည်း သူ့အိမ်မှာ ကောင်းကောင်းမိခဲ့တာ မဟုတ်ဖူးတဲ့။ ကျွန်တော်ပြောတဲ့ wireless က ကျွန်တော့်ညီအိမ်က wifi network ကို ပြောနေတာ ဖြစ်ပေမဲ့ အမေဝင်ပြောတဲ့ wireless က အခုခေတ်မှာ radio လို့ လူတွေ သိကြတဲ့ အရာဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး အခေါ်အဝေါ်နာမည်တူ တစ်ခုကို ခေတ်ကို လိုက်ပြီး သုံးစွဲတဲ့ ပစ္စည်းကို ပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုကြတာလဲ မထူးဆန်းတော့တဲ့ widespread phenomenon တစ်ခု ဖြစ်လာပါပြီ။ စကားလုံးက မသေဘဲ အသစ်ပေါ်လာတဲ့ ပစ္စည်းကို နာမည်ထပ်ပေး ခေါ်ဆို လိုက်ရုံဘဲပေါ့။ တစ်ခါတစ်လေမှာလည်း နောက်ထပ် ပေါ်ထွက်လာတဲ့ ပစ္စည်းရဲ့ version ကိုလိုက်ပြီး (အရင် ရှိပြီး နာမည်နဲ့ version ကိုလည်း မပျောက်စေလိုသောကြောင့်) အမျိုးအစား ခွဲခြားရအောင် နောက်တိုးစကားလုံးထည့်ပြီး rename လုပ်ကြတယ်။ ဥပမာ အရင်တုန်းက guitar ဆိုရင် acoustic တစ်မျိုးဘဲ ရှိခဲ့တာ။ ဒါကြောင့် ဂီတာ (guitar) လို့ တစ်လုံးတည်း ခေါ်ကြတယ်။ နောက်ခေတ်ပြောင်းလာတော့ မော်ဒယ်အသစ်တွေ ထပ်ပေါ်လာတော့ လျှပ်စစ်ဂီတာ (electric guitar) ရယ်လို့ နာမည်တိုးလာတယ်။ အလားတူဘဲ TV တို့ radio တို့ မပေါ်ခင်က music ဆိုရင် live ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ နာရီတွေဆိုလည်း လက်တံတွေပါတဲ့ analog တွေဘဲ ရှိခဲ့ပြီး မီးရထားဆိုတာလည်း ရေနွေးငွေ့နဲ့ မောင်းခဲ့တာပါ။ အဲ့ဒီ ပစ္စည်းဟောင်းတွေ အတွက် ယနေ့ခေတ် နာမည်သစ် new-word-for-old-thing တွေဖြစ်တဲ့ electric guitar, acoustic guitar, digital clock, live music, bullet train, steam train စတာတွေ ပေါ်လာ ကြပါတယ်။ နာမည်ဟောင်းတွေကို မွန်းမံလိုက်တာပေါ့။ အဲ့ဒီလို မွန်းမံလိုက်တဲ့ စကားလုံးတွေကို retronyms လို့ ခေါ်ပါတယ်။

အခြားသော စကားလုံးတွေကတော့ အချိန်ကာလ ရွေ့လျားလာသည်နှှင့်အမျှ မူလ အဓိပ္ပါယ်အစား၊ နောက်အစားထိုး အဓိပ္ပါယ်က နေရာယူသွား ကြပါတယ်။ ဥပမာ - ကျွန်တော်ပြောခဲ့တဲ့ wireless ဥပမာ လိုမျိုးပေါ့။ ဒီလိုမျိုး စကားလုံးတွေကို historical example တွေနဲ့ meaning တွေပါ ဖေါ်ပြတဲ့ dictionary တွေ (ဥပမာ Oxford English Dictionary လိုမျိုး) မှာ ရှာဖွေ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ယနေ့ သိထားတဲ့ စကားလုံး တော်တော်များများရဲ့ အဓိပ္ပါယ်တွေက ခေတ်တစ်ခေတ် သို့မဟုတ် အသုံးတစ်ခုခု အတွက်လောက်သာ အပေါ်ယံ သိတာက များပြီး meaning အသစ်တွေက အများစု ဖြစ်ပါတယ်။ စာဖတ်သူများ English စကားလုံးတွေရဲ့ ဇစ်မြစ်ကို စိတ်ဝင်စားရင် လေ့လာဖို့ website တစ်ခု ဖြစ်တဲ့ www.worldwidewords.org ကို ညွှန်းလိုက်ပါတယ်။ စကားလုံး အသစ်တစ်လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ရှင်းပြထားတဲ့ အဲ့ဒီ website ထဲက ကောက်နှုတ်ချက် တစ်ခုကို ဖေါ်ပြလိုက်ပါတယ်။

နာမည်ကျော် New Scientist ဆိုတဲ့ သိပ္ပံ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဂျာနယ်ထဲမှာ အသစ်ဖန်တီးထားတဲ့ uragnosia ဆိုတဲ့ စကားလုံး တစ်လုံးကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒီစကားလုံးကို Andrew Ross ဆိုသူက Alistair Beaven ဆိုသူ စာဖတ်သူ တစ်ဦးက မေးမြန်းလာသည့် “ စကားလုံး တစ်လုံးကို အပေါ်ယံ အဓိပ္ပါယ်ကိုသာသိပြီး စတင်ပေါ်ပေါက်ရာ မူလ ဇစ်မြစ်ကို မသိတဲ့ သူ” ကို ဘယ်လို ခေါ်ပါသလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ပြန်လည် ဖြေကြားရင်း ဖန်တီးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ Andrew က အာဖဂန်နစ္စတန်က ကွန်ပျူတာ ဗိုင်းရပ်စ်(computer virus) ကိုသာသိပြီး ရောဂါနဲ့ဆိုင်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် (biological virus) ကို မသိတဲ့ ဘာသာပြန်တစ်ယောက် အကြောင်းကို ကိုးကားပြီး ဥပမာ ပေးကာ uragnosia ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီ စကားလုံးက origin လို့ အဓိပ္ပါယ်ရတဲ့ ur နှင့် ignorance လို့ အဓိပ္ပါယ်ရတဲ့ ဂရိစကား agnosia ၂ လုံးကို ပေါင်းစပ်ထားတာပါ။ ဒါဆိုရင် uragnosia ဆိုတာက ignorance of origin ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ရှိတဲ့ စကားလုံးပေါ့။

grammar ကလည်း ခေတ်အလိုက် ပြောင်းတတ်တယ်နော်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တုန်းက ယူကေက The Honeycombs လို့ ခေါ်တဲ့ Pop အဖွဲ့ရဲ့သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်တဲ့ Have I the right to hold you? က အရမ်းပေါက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီအရှိန်နဲ့ (British) English Speaker တော်တော်များများဟာ Question နဲ့ Negative တွေကို ‘do’ မပါဘဲ main verb ဖြစ်တဲ့ have နဲ့ဘဲ တိုက်ရိုက် ဖွဲ့ပြီး ပြောဆို ရေးသားခဲ့ကြပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ အများစုက အဲ့ဒီလို မသုံးကြတော့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ old form တွေဟာ fixed expression အချို့မှာ ဆက်လက် တည်မြဲနေကြပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်မှာ Question တွေ Negative တွေကို ‘do’ auxiliary သုံးပြီး ရေးသားကြပါတယ်။

ဥပမာ -

I don’t have enough time for hobbies.
Do you have any idea what this means?

ဒါပေမဲ့ အချို့ phrases တွေမှာ old form တွေကို တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

ဥပမာ -

I haven’t the faintest idea. (လုံးဝကို မသိပါဘူး။)
Have you no shame? (ရှင်မရှက်တတ်ဘူးလား!)
စသည်ဖြင့်ပေါ့။

၁၉၅၄ တုန်းက အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမား McCarthy ရဲ့ ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး မိန့်ခွန်းထဲက ‘Have you got no sense of decency, sir?’ ဆိုတဲ့ စကားကလည်း လူသိများသွားပြီး အဲ့ဒီ old form က USA မှာလည်း အဲ့ဒီ ခေတ်တစ်ဝိုက်မှာ တွင်ကျယ်ခဲ့ပါတယ်။ အခုခေတ်မှာလည်း blog တစ်ခုမှာ Have you no နဲ့ အသည်းပုံ (heart symbol) ပေါင်းထားတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုကို တွေ့လိုက်ရသေးတယ်။ Old form နဲ့ ခေတ်ပေါ်သင်္ကေတနဲ့ ပေါင်းစပ် ရေးသားပုံလေးပါ။

အဲ့ဒီလိုဘဲ တစ်ချို့ Speaker တွေက ‘used to’ question တွေနဲ့ negative တွေကို ‘do’ auxiliary မပါဘဲ ဆက်လက်ရေးသား ပြောဆိုကြတာ တွေ့ရပါတယ်။

ဥပမာ -

Used you to like him? (Irish စာရေးဆရာ J. Johnson ရဲ့ ၁၉၇၇ ထုတ် ဝထ္ထုတိုမှ)
I used not to be so impressed with Bob Brookmeyer… (Amazon.co.uk online review March 2010 မှ)

အဲ့ဒီ အရေးအသား form တွေက Britain မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၃၀၊ ၄၀ လောက်တုန်းက ခေတ်စားခဲ့ပါတယ်။
အခုလည်း British Speaker တစ်ချို့က need ကို true modal verb အနေနဲ့ (semi-modal ဖြစ်တဲ့ ‘need to’ အစား) ဆက်လက် သုံးစွဲလျှက်ရှိတာကို တွေ့ရပါတယ်။

ဥပမာ -

If she wants help, she needs only ask. (သူမ အကူအညီလိုရင် မေးလိုက်ရုံပဲလေ။)
You needn't come with me if you’d rather not. (မလိုက်ချင်ရင် လိုက်ဖို့မလိုပါဘူး။)
Need I say more? (ထပ်ပြောဖို့လိုသေးလား!)

ဒီ old fashion modal ကို ဟိုပါးပါး ဒီပါးပါး သုံးရကြတုန်း ဆိုပေမဲ့ အမေရိကန် Speaker တွေကတော့ သုံးဖို့ လက်ရှောင်ကြပါတယ်။

အစောပိုင်းတုန်းက idioms တွေနဲ့ fixed expression တွေအကြောင်း ပြန်ပြောရရင်တော့ အဲ့ဒီ expression တွေမှာ ယနေ့ခေတ်မှာ လုံးဝ မေ့ပျောက်သွားကြပြီဖြစ်တဲ့ original meaning တွေ၊ ရှေးရှေးက စကားလုံးတွေ ပါဝင်ကြပြီး သူတို့ရဲ့ တစ်ကယ့် literal sense မှာ ဘာကို ဆိုလိုကြတာလဲဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ မသိကြပေမဲ့ အခုခေတ် အသုံးတွေမှာ အားပါးတရ သုံးစွဲနေကြတုန်းပါဘဲ။ ဥပမာတွေကို အောက်မှာ သီးသန့် ဖေါ်ပြလိုက်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ သမိုင်းအကြောင်းနဲ့ ဇစ်မြစ်ကို etymological ရှုထောင့်ကနေ သိချင်ရင်တော့ စာဖတ်သူတို့ ကိုယ်တိုင် ဆက်လက် ရှာဖွေလေ့လာကြပေါ့နော်။

She succeeded by the dint of all the effect she invested.
She’ll be suitably rewarded for her work, as is meet and proper.
The vandals escaped scot-free.
As is his wont, he arrived 20 minutes after the meeting started.
He ran hither and thither, trying to serve all the customers.
Passengers are requested to tender the exact fare.
I didn't mean to eavesdrop, but I couldn't help hearing…

လှေခေတ်၊ မြင်းခေတ်တုန်းက ပေါ်ခဲ့ပုံရတဲ့ အချို့ကတော့

I gave him a wide berth.
He says that more changes are in the offing.
There are no hard and fast rules for this.
Now that he’s got the bit between his teeth there is no stopping him.
If he is not careful, he is going to come a cropper.
She gave free rein to her imagination and produced a great story.

ရက်ကန်းစင်ကနေ ပေါ်ပေါက်လာပုံရတဲ့ expression တစ်ခုကလည်း

In many respects, dialect and idiom are the wrap and weft of English literature, whether it be Coleridge’s and Wordsworth’s Lyrical Ballards or Thomas Hardy’s Wessex chronicles. (The Guardian, December 2009)

သေချာတာကတော့ စာဖတ်သူတို့ English native speaker တွေကို အခုခေတ်မှာ ဖေါ်ပြခဲ့တဲ့ expression တွေရဲ့ တစ်ကယ့်မူလ အဓိပ္ပါယ်ကို သွားမေးကြည့်ရင် တော်တော်များများက “I'm sorry. ကျွန်တော် မသိပါဘူးခင်ဗျား” လို့ပြန်ဖြေကြမှာ မလွဲပါဘူး။


VOA Learn English ၊ Collins COBUILD English Usage နှင့် Collins COBUILD Dictionary စာအုပ်တို့မှ ကိုးကားဘာသာပြန်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။


LESSONS FROM OUR ARCHIVE

အျခားသင္ခန္းစာမ်ား ဖတ္႐ႈ ေလ့လာရန္ link - http://www.myanmar-network.net/page/index-of-articles-and-english-lessons


Myanmar Network အသင္းဝင္ထားျခင္းျဖင့္ ရရွိမည့္ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား ]

- အဂၤလိပ္စာသင္ခန္းစာႏွင့္ အလုပ္ေခၚစာအသစ္မ်ား၊ UK စာေမးပြဲ သတင္းမ်ား ႏွင့္ အဂၤလိပ္စာသင္တန္း သတင္းမ်ားကို အသင္းဝင္မ်ားထံသာလွ်င္ e-mail ျဖင့္ အေၾကာင္းၾကားေပးမွာ ျဖစ္ပါသည္။
- ျဗိတိသွ်ေကာင္စီမွ ၾကီးမႉးက်င္းပေသာ ပြဲမ်ားကို အသင္းဝင္မ်ားသာ ၾကိဳတင္သိရွိျပီး အသင္းဝင္မဟုတ္သူမ်ားထက္ေစာ၍ စာရင္းေပးသြင္းႏိုင္ပါသည္။
- Myanmar Network ဝက္ဆိုက္ဒ္တြင္ အသင္းဝင္မ်ားသာလွ်င္ like ႏွင့္ comment ေပးႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။
- စကားဝိုင္းမ်ား (Forum မ်ားတြင္)ႏွင့္ အလုပ္ေခၚစာမ်ားကိုလည္း ကိုယ္တိုင္ဝင္ေရာက္ေရးသားႏိုင္ပါသည္။
- အသင္းဝင္မ်ားတြင္ ကိုယ္ပိုင္ Profile Page ရွိမည္ျဖစ္ျပီး မိမိ၏ ဓာတ္ပံု၊ မိမိကိုယ္တိုင္႐ိုက္ထားေသာ ဓာတ္ပံုမ်ားႏွင့္ ဗီဒီယိုမ်ားလည္း တင္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။

- Join us now at - www.myanmar-network.net/main/authorization/signUp

Views: 3745

Reply to This

Replies to This Discussion

အရမ္း ေက်းဇူးမ်ားပါတယ္
Thank you.
Thank!
THANKS!
Thank
Good!

Thank you for your posting

Thanks a lot

RSS

Featured Discussions

© 2019   Created by Myanmar Network.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service