မိတ္ေဆြရဲ့ အိမ္ကမိသားစုဝင္ေတြရဲ့ လက္ရွိကိုင္ေနတဲ့ မိုဘုိင္းဖုန္းအားလံုး ေပါင္းလိုက္ရင္ ဘယ္နွစ္လံုးရွိပါသလဲ။ ေမာ္ဒယ္ေအာက္သြားလို႔ မသံုးေတာ့တဲ့ မိုဘုိင္းဖုန္း handset ေတြေရာ ဘယ္နွစ္လံုးရွိပါသလဲ။ ဟုတ္ကဲ့။ အရိွန္အဟုန္ ေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ နည္းပညာမ်ားနဲ႔အတူ လူတိုင္းနီးပါးလက္လွမ္းမွီတဲ့ ေဈးေတြနဲ႔ ဝင္လာတဲ့ လူသံုးကုန္ပစၥည္းမ်ားဟာ ေက်းလက္ေဒသမ်ားအထိ လ်ွင္ျမန္စြာ ျပန္႔နွ႔ံေနပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ လွ်ပ္စစ္လူသံုးကုန္ပစၥည္းမ်ားဟာ ကာလတိုအတြင္း အသစ္သစ္ေပၚလာတဲ့ ေမာ္ဒယ္ေတြနဲ႔ စားသံုးသူကိုအမ်ိဳးမ်ိဳးဆြဲေဆာင္ၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီအထဲက mobile phone ေတြကေတာ့ အထင္ရွားဆံုးသာဓကပါဘဲ။ Sim card ေတြကလည္း အရင္ကလို ရွားပါးပစၥည္းမဟုတ္ေတာ့တဲ့ အျပင္ ကေလးမုန္႔ဘိုးသာသာ ပိုက္ဆံနဲ႔ေတာင္ ဝယ္လိုိ႔ ရျပီဆိုေတာ့ အဲ့ဒါနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ႔ handset ေတြရဲ့ ဝယ္လိုအား ကလည္း ေန႔ခ်င္းညခ်င္း တက္လာပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးပါ။ တီဗြီေတြ၊ ကြန္ပ်ဴတာ ေမာ္နီတာေတြ ဆိုရင္လည္း အရင္က ေသတၱာပံုးၾကီး ပံုစံေတြအစား ျပားျပားခ်ပ္ခ်ပ္ LCD၊ LED ေမာ္နီတာေတြ၊ တီဗြီေတြကေနရာယူူခဲ့ပါျပီ။ ဒါဆိုရင္ အရင္တုန္းကသံုးခဲ့တဲ့ တီဗြီအေဟာင္းေတြ၊ ကြန္ပ်ဴတာေမာ္နီတာအေဟာင္းေတြ၊ ဖုန္းအေဟာင္းေတြ၊ ကက္ဆက္ေတြ စတဲ့ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းေတြ ဘယ္ေရာက္ ကုန္ပါသလဲ။ အဲ့ဒါေတြကေရာ ပတ္ဝန္းက်င္ကို အက်ိဳးျပဳပါသလားြ၊ ဒုကၡေပးပါသလားဆုိတာမိတ္ေဆြ စဥ္းစားဖူးပါသလား။ အဲ့ဒီစြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြကို e-waste လို႔ ေခၚပါတယ္။

Used electronic devices such as mobile phones, computers, televisions, etc. that have been thrown away are referred to as e-waste or electronic waste.

e-waste စကားလံုးေပၚေပါက္လာပံုက electronic waste ကိုအတိုေကာက္ e-waste လို႔ ေခၚတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကလည္း လက္ရွိအဂၤလိပ္ ဘာသာစကား မွာ ေနရာရျပီးျဖစ္တဲ့ e-mail, e-commerce, e-learning စသည္ျဖင့္ "e-" prefix ကိုသံုးတဲ့ နမူနာယူျပီး ေပၚေပါက္လာတာပါ။ ကြဲျပားျခားနားခ်က္ ကေတာ့ e-waste ရဲ့ ‘e-prefix’ က တစ္ကယ့္ လွ်ပ္စစ္ထုတ္ကုန္ (electricity နဲ႔ electrical parts) ေတြက္ိုညႊန္းတာျဖစ္ျပီး က်န္တဲ့ စကားလံုးေတြ ရဲ့ ‘e-prefix’ က (internet) ကိုညႊန္းတာ ျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၁၂ က စတင္ျပီး ယူေကနိုင္ငံမွာ ရုပ္ျမင္သံၾကားထုပ္လႊင့္တဲ့ စနစ္ကို analogue ကေန digital ကို ေျပာင္းလဲခဲ့ျပီး ေနာက္မွာ analogue TV ေတြ အေျမာက္အမ်ား သံုးမရေအာင္ကို အလကား ျဖစ္ကုန္ပါတယ္။ သံုးစြဲသူေတြက digital TV အသစ္ေတြနဲ႔ အစားထုိးရာကေန သိန္းသန္းတဲ့ “dead” television ေတြဟာ e-waste ေတြ ျဖစ္ကုန္ျပီး ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ဆုိင္တဲ့ ျပႆနာအၾကီးစားတစ္ခု ျဖစ္ေစခဲ့ပါတယ္။

e-waste ဆိုတဲ့ စကားလံုးက ေပၚျပဴလာ ေခတ္သံုးစကားလံုး buzz word ျဖစ္လို႔လာပါျပီ။ သူ႔ရဲ့ အဓိပၸါယ္ကစြန္႔ပစ္ အိမ္သံုး လွ်ပ္စစ္ ပစၥည္းလို႔ အလြယ္မွတ္လို႔ ရျပီး UN အဖြဲ႔အစည္းၾကီးရဲ့ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ တစ္နွစ္ကို ကမာၻတစ္ဝွမ္းကထြက္ရွိတဲ့ e-waste ေတြက ခန္႔မွန္းတန္ခ်ိန္ သန္းေပါင္း ၅၀ ေတာင္ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အိမ္သံုး လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းေတြ ေဈးနႈန္း က်ဆင္းတာကလည္း e-waste ေတြ ပုိထြက္လာဖို႔ တြန္းအားေပးသလို ရွိေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

Electronic waste or e-waste, is a growing problem at college campuses across the nation. As more and more computers, printers, monitors and other electronic items break down or become outmoded, questions often arise as to where to put this equipment, which often contains materials that are not biodegradable and sometimes toxic.

e-waste ရဲ့ အဓိက အမ်ားဆံုး စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြကေတာ့ ကြန္ပ်ဴတာ၊ တယ္လီေဗးရွင္း၊ မိုဘိုင္းဖုန္းနဲ႔ လ်ွပ္စစ္ဂိမ္းစက္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီပစၥည္းေတြရဲ့ ေမာ္ဒယ္သက္တမ္းက တိုေတာင္းလွသမို႔ ေမာ္ဒယ္အသစ္ေတြ ထြက္ျပီးရင္းထြက္ရင္း စားသံုးသူေတြက latest techonology ကို upgrade လိုက္လုပ္ရာကေန e-waste ေတြ တိုးရရင္း အေၾကာင္းကို ျဖစ္ေစပါတယ္။ လွ်ပ္စစ္ လူသံုးကုန္ပစၥည္း ထုတ္လုပ္တဲ့ manufacturer ေတြက သူတို႔ ထုပ္လုပ္မဲ့ ကုန္ပစၥည္းရဲ့ သက္တမ္းကို ေဈးကြက္မွာ မိတ္မဆက္ခင္ထဲက ၾကိဳတင္ သတ္မွတ္ ျပီးသားပါ။ အဲ့ဒီလိုသက္တမ္း ၾကိဳတြက္တာက ္ုိplanned obsolescence လို႔ ေခၚပါတယ္။ ပစၥည္းအသစ္တစ္ခုကို မိတ္ဆက္ျပီးေနာက္ထပ္ model ျမင့္ပစၥည္း ကိုဘယ္အခ်ိန္ ထပ္ျပီးေဈးကြက္မွာ မိတ္ဆက္မယ္ဆိုတာ ၾကိဳတင္စီစဥ္ ထားျပီးသားပါ။ iphone series ေတြကိုဘဲနမူနာ ၾကည့္နိုင္ပါတယ္။

e-waste ျပႆနာက အခုအခါ ၾကီးထြားလာပါျပီ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းေတြက ျဖစ္သလိုစြန္႔ပစ္လို႔ မရပါဘူး။ အဲ့ဒီလိုစြန္႔ပစ္ရင္ toxic rubbish ဆိုတဲ့ အဆိပ္အေတာက္ ျဖစ္ေစတဲ့ ခဲ(lead) ၊ မာက်ဴရီ(mercury) ၊ ကက္ဒမီယံ(cadmium)စတဲ့ ဓါတ္ေတြပါတဲ့ အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစတဲ့သတၳဳမ်ားေၾကာင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ရွိ ေလထုနဲ႔ ေရအရင္းအျမစ္က ိုပ်က္စီးေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း နိုင္ငံတကာရွိ အစိုးရေတြဟာ e-waste ျပႆနာေတြကို ေျဖရွင္းဖုိ႔ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းတားျမစ္တဲ့ ဥပေဒေတြ ထုပ္ျပန္ျပီး ျပန္လည္ အသံုးျပဳ ‘recycle’ လုပ္ဖုိ႔ ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြ ထုတ္ျပန္ၾကပါတယ္။ ဥေရာပသမဂၢၢၢ European Union နိုင္ငံေတြမွာဆိုရင္ လ်ွပ္စစ္ပစၥည္းထုပ္လုပ္တဲ့ manufacturer ေတြကို မိမိရဲ့ထုတ္ ကုန္ ေဈးကြက္ထဲမွာ သက္တမ္းကုန္တဲ့အခါ (end of life ျဖစ္တဲ့အခါ) မိမိရဲ့ ထုတ္ကုန္ အေပၚ တစ္နည္းနည္းျဖင့္ တာဝန္ယူျပီး recycle ျပန္လုပ္ျခင္းျဖင့္ ‘greener’ product ေတြ ျပန္ထုပ္လုပ္ေစျပီး e-waste ပေပ်ာက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေစပါတယ္။ အခုဆိုရင္ အထူးသျဖင့္ လူဦးေရထူထပ္ သိပ္သည္းတဲ့ အိႏၵိယနိုင္ငံ နွင့္ တရုတ္နိုင္ငံေတြ ကို (အေနာက္နုိင္ငံေတြက) တင္ပို႔မည့္ လ်ွပ္စစ္ လူသံုးကုန္ပစၥည္းေတြအေပၚ electronic waste မူဝါဒေတြ ၾကပ္ၾကပ္ မတ္မတ္ ခ်ျပီး လုပ္ေနၾကတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

အေနာက္နုိင္ငံေတြရဲ့ e-waste ေလ်ွာ့ခ်ေရး မူဝါဒကုိုလုိက္ျပီး New Zealand နိုင္ငံကလည္း သူ႔နိုင္ငံတြင္းမွာ e-waste ေတြရဲ့ ျဖစ္လာနိုင္ဖြယ္ အႏၱရာယ္ potential dangers အေၾကာင္း အမ်ားျပည္သူေတြကုိ အသိပညာ ျပန္႔ပြားေပးျပီး e-waste ေတြကိုပတ္ဝန္းက်င္ မပ်က္စီးေအာင ္စြန္႔ပစ္နည္း environmentally-friendly way နဲ႔ စြန္႔ပစ္ၾကဖုိ႔ လႈံ႕ေဆာ္ေရးကို ျပဳလုပ္ေနပါတယ္။ အဲ့ဒီလႈပ္ရွားမႈကို e-day လို႔ အမည္ေပးထားပါတယ္။
မွတ္ခ်က္

“electronic data” လိို႔ ေခၚတြင္တဲ့ “e”prefix ကို ၁၉၈၀ ပတ္ဝန္းက်င္က internet ေပၚကေနသံုးတဲ့ mail ကို e-mail ဟုေခၚတြင္ သံုးစြဲရာမွ စတင္ျပီးေနာက္ပိုင္း ယေန႔ေခတ္အထိေျပာင္းလဲလာတဲ့ နည္းပညာေတြအလုိက္ “e”prefix တပ္ျပီးနာမည္ေတြ ေပးလာၾကပါတယ္။

Macmillan Dictionary website ၏ Buzz Word of the Week မွ ကိုးကားဘာသာျပန္ထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

LESSONS FROM OUR ARCHIVE

အျခားသင္ခန္းစာမ်ား ဖတ္႐ႈ ေလ့လာရန္ link - http://www.myanmar-network.net/page/index-of-articles-and-english-lessons


Myanmar Network အသင္းဝင္ထားျခင္းျဖင့္ ရရွိမည့္ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား ]

- အဂၤလိပ္စာသင္ခန္းစာႏွင့္ အလုပ္ေခၚစာအသစ္မ်ား၊ UK စာေမးပြဲ သတင္းမ်ား ႏွင့္ အဂၤလိပ္စာသင္တန္း သတင္းမ်ားကို အသင္းဝင္မ်ားထံသာလွ်င္ e-mail ျဖင့္ အေၾကာင္းၾကားေပးမွာ ျဖစ္ပါသည္။
- ျဗိတိသွ်ေကာင္စီမွ ၾကီးမႉးက်င္းပေသာ ပြဲမ်ားကို အသင္းဝင္မ်ားသာ ၾကိဳတင္သိရွိျပီး အသင္းဝင္မဟုတ္သူမ်ားထက္ေစာ၍ စာရင္းေပးသြင္းႏိုင္ပါသည္။
- Myanmar Network ဝက္ဆိုက္ဒ္တြင္ အသင္းဝင္မ်ားသာလွ်င္ like ႏွင့္ comment ေပးႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။
- စကားဝိုင္းမ်ား (Forum မ်ားတြင္)ႏွင့္ အလုပ္ေခၚစာမ်ားကိုလည္း ကိုယ္တိုင္ဝင္ေရာက္ေရးသားႏိုင္ပါသည္။
- အသင္းဝင္မ်ားတြင္ ကိုယ္ပိုင္ Profile Page ရွိမည္ျဖစ္ျပီး မိမိ၏ ဓာတ္ပံု၊ မိမိကိုယ္တိုင္႐ိုက္ထားေသာ ဓာတ္ပံုမ်ားႏွင့္ ဗီဒီယိုမ်ားလည္း တင္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။

- Join us now at - www.myanmar-network.net/main/authorization/signUp

 

Views: 2232

Reply to This

Replies to This Discussion

I get knowledge this word so I like it. I don't know e waste .Now I know .Thank you so much.
Good information.
Thank you.

RSS

Featured Discussions

© 2019   Created by Myanmar Network.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service