အလကၤာမ်ားနဲ႔ပတ္သက္လို႔ “စကားတန္ဆာအလကၤာ” ဆိုတဲ့ေဆာင္းပါးမွာအတန္အသင့္ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ irony နဲ႔ litotes ေတြအေၾကာင္း “အေထ့အေသာေ၀့၀ိုက္ေျပာ” မွာ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္စာထပ္ ေရးခဲ့ၿပီး အခုေတာ့ metonymy နဲ႔ synecdoche တို႔အေၾကာင္း တင္ျပပါဦးမယ္။ အဂၤလိပ္စာေပဟာ ဂရိ၊ ေရာမ၊ လက္တင္ စာေပလကၤာေတြရဲ႕ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈႀကီးစြာခံခဲ့ရတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ၄င္းတို႔ရဲ႕ေရွးေခတ္က စကားတန္ဆာဆင္ျခင္း နည္းနာတို႔ဟာလည္း အဂၤလိပ္စာေပအႏုပညာမွာခိုင္ၿမဲစြာေနရာယူ ထားခဲ့ၾကပါတယ္။ အလကၤာ (literary devices, figure of speeches) ေတြအလြန္မ်ားျပားလွတဲ့အတြက္ အကုန္လံုးတစ္ထိုင္တည္း တစ္ပုဒ္တည္းမတင္ျပႏိုင္ဘဲ အသံုးမ်ားသည္တို႔ကိုသာ အလ်ဥ္းသင့္သလို ေရးသားသြားတာျဖစ္ပါတယ္။

Metonymy ကို Webster's New World College Dictionary ကဒီလိုအဓိပၸါယ္ဖြင့္ပါတယ္။
a figure of speech in which the name of one thing is used in place of that of another associated with or suggested by it (Ex.: “the White House” for “the President”)
ဂရိဘာသာစကား metōnymia အျခားအမည္< meta, other(အျခား)change(ေျပာင္းသည္) + onoma, onyma, (အမည္) name> ဆိုသည့္စကားကဆင္းသက္လာသည္ဟုဆိုပါတယ္။

အရာ၀တၳဳတစ္ခု၏အမည္ရင္းကိုမသံုးဘဲ ၄င္းႏွင့္ဆက္စပ္ပတ္သက္ေနေသာ အျခားအရာ၀တၳဳ တစ္ခုအမည္ႏွင့္အစားထိုးသံုးစြဲျခင္းျဖစ္သည္။

ဥပမာအားျဖင့္ ျမန္မာရွင္ဘုရင္တစ္ပါးအား ေဖာ္ၫႊန္းရာတြင္ “ရာဇပလႅင္ဖင္ၿမဲေအာင္” ဟုသံုးစြဲသည္ဆိုပါဆို႔။ ပလႅင္ဆိုသည့္အရာမွာ ရွင္ဘုရင္သာထိုင္ခြင့္ရွိသည့္ေနရာျဖစ္သည္။ ေရေျမ့သနင္းျပည့္ရွင္မင္းတို႔၏ သေကၤတျဖစ္သည္။ မင္းအာဏာႏွင့္ပလႅင္သည္တိုက္႐ိုက္ ဆက္စပ္ေနသျဖင့္ မင္းအာဏာအစား ပလႅင္ဟူသည့္ ဆက္စပ္ပစၥည္းကိုသံုးစြဲျခင္းသည္ metonymy ဟူသည့္အလကၤာျဖင့္ေရးသားျခင္းျဖစ္သည္။

We await word from the crown.
အဂၤလိပ္စကားတြင္ crown ကိုထီးနန္းအာဏာ အေနျဖင့္သံုးသည္။ red-letter day ဟုဆိုလွ်င္ အေရးႀကီးေသာေန႔/အစိုးရ ႐ံုးပိတ္ရက္ ဟုအဓိပၸါယ္ရသည္။ ခရစ္ယာန္ဘုရားေက်ာင္း၏ျပကၡဒိန္တြင္ ပြဲေတာ္ေန႔ရက္ မ်ားကို အနီေရာင္ျဖင့္ျပထားေလ့ရွိသည္။

The pen is mightier than the sword.
ဓါးသြားထက္ကေလာင္သြားထက္၏။ ကေလာင္ သည္ စာေရးဆရာတစ္ဦး၏ အေတြး အေခၚမွ ေပၚထြက္လာသည့္ စကားလံုးမ်ားပံုေဖာ္သည့္ကရိယာျဖစ္သည္။ ဓါးသည္ စစ္မက္ေရးရာ၊ တိုက္မႈခိုက္မႈတြင္သံုးသည့္ကရိယာျဖစ္သည္။ လက္နက္အင္အား ျဖင့္ ထိုးႏွက္တိုက္ခိုက္ ျခင္းထက္ စာေပေရးသားတိုက္ခိုက္ျခင္းကပိုထက္ျမက္သည္ဟု ဆိုၾကသည္။

the white house = US president's office
oval office = US president's office

တစ္ခါတစ္ရံမွာ အလုပ္တစ္ခုကိုလုပ္ရသည့္အဆင့္အမ်ားႀကီးထဲက ျမင္သာသည့္တစ္ခုကို သံုးစြဲျခင္းျဖင့္ ထိုအလုပ္ကိုတိုက္႐ိုက္မေဖာ္ျပဘဲ metonymy အေနျဖင့္သံုးေလ့ရွိသည္။ let' go to bed now ဟုေျပာျခင္းသည္ အိပ္စက္ျခင္းကိုရည္ညႊန္းျခင္းျဖစ္သည္။ လူတစ္ေယာက္ အိပ္စက္အနားယူလိုပါက (၁) အိပ္ယာသို႔သြားရမည္။ (၂) အိပ္ယာေပၚတြင္လွဲေလ်ာင္းရမည္။ (၃) အိပ္ေပ်ာ္ေအာင္ မ်က္ေစ့မိွတ္အနားယူရမည္။ ထိုအဆင့္ဆင့္အား “အိပ္ယာ၀င္သည္” ဟု တစ္ခြန္းတည္းေျပာျခင္းသည္ metonymy ျဖစ္သည္။ metonymy အား ေၾကာ္ျငာမ်ားတြင္ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္အသံုးျပဳၾကသည္။

Metonymy ကို synecdoche ႏွင့္မၾကာခဏမွားတတ္သည္။ တစ္ခါတစ္ရံ synecdoche အား metonymy ပံုစံတစ္မ်ိဳးဟုဆိုၾကသည္။ သူတို႔ႏွစ္ခု၏အဓိကကြာျခားခ်က္မွာ metonymy သည္ ကိုယ္ရည္ညႊန္းသည့္အရာ၀တၳဳႏွင့္တစ္စံုတစ္ရာဆက္စပ္ပတ္သက္ေနေသာ္လည္း ၄င္း၏အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္မည္။

Synecdoche ကို a type of trope ဟုဆိုၾကသည္။ ဥပစာစကား။ တင္စားေသာအသံုးအႏႈန္း ဟုဆိုလွ်င္ရမည္ထင္သည္။စာဖတ္ပရိတ္သတ္၏အျမင္အာ႐ံုတြင္ပို၍ၾကြလာေစရန္႐ုပ္လံုးေဖာ္ေပးသည္။

A figure of speech in which a part is used to represent the whole.
အစိတ္အပိုင္းတစ္ပိုင္းကို တစ္ခုလံုးအားရည္ၫႊန္းရန္သံုးသည့္အလကၤာဟုဆိုသည္။ share information ဟုအဓိပၸါယ္ရသည့္ ဂရိဘာသာစကား မွဆင္းသက္လာသည္။
All hands on deck. လူစံုအသင့္။ သေဘၤာသားအသံုးျဖစ္သည္။ လက္သည္ ခႏၶာကိုယ္၏အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ၿပီး အလုပ္လုပ္ရာတြင္ လက္ကိုအသံုးျပဳရသည့္အတြက္ ကုန္းပတ္ေပၚတြင္ ေလွသားအားလံုးစု႐ံုးေရာက္ရွိေနၿပီ။ အလုပ္လုပ္ရန္အသင့္ျဖစ္ၿပီဟု ရည္ရြယ္ရင္းျဖစ္သည္။

synecdoche ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိသည္။
တစ္ခုလံုးကိုရည္ညႊန္းရန္ ၄င္း၏အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုကို သံုးျခင္း
အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုကိုရည္ညႊန္းရန္ တစ္ခုလံုးကိုသံုးျခင္း
စကားလံုးတစ္လံုး/စကားစုတစ္ခု တကယ္ရည္ညႊန္းသည့္ အဓိပၸါယ္ထက္ ေလ်ာ့နည္း၍ျဖစ္ေစ၊ ပို၍ျဖစ္ေစ သံုးျခင္း
ေသးငယ္သည့္အတန္းအစား/အုပ္စု ကိုေဖာ္ျပရန္ ပို၍က်ယ္ျပန္႔ေသာ/ႀကီးေသာ အတန္းအစား/အုပ္စုကို သံုးစြဲျဖင္း
အရာ၀တၳဳတစ္ခုကိုရည္ၫႊန္းရန္္ သူ႔အားျပဳလုပ္သည့္ပစၥည္းျဖင့္ေဖာ္ျပျခင္း


Part to Represent Whole

အဂၤလိပ္စကားတြင္ အရာ၀တၳဳတစ္ခုလံုးအားရည္ၫႊန္းရန္အတြက္ ၄င္း၏အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုအား သံုးစြဲေလ့ရွိသည္။ ကေလးငယ္တစ္ဦးအား “သား ABCD ရၿပီလား”ဟုေမးျခင္းသည့္ A-Z အကၡရာမ်ားအားလံုးရၿပီလားဟုေမးျခင္းပင္ျဖစ္သည္။
အဂၤလိပ္တို႔၏အစားအစာတြင္ ေပါင္မုန္႔သည္အဓိကျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္အစားအစာ/ေငြေၾကး ကိုရည္ညႊန္းေသာအခါ ေပါင္မုန္႔ျဖင့္တင္စားတတ္သည္။

ေပါင္မုန္႔ -- > အစားအစာ
ေငြေၾကး --> အစားအစာ
ေပါင္မုန္႔ --> ေငြေၾကး

He is the breadwinner.
သူဟာမိသားစုအတြက္ေငြရွာသူျဖစ္တယ္။

Music is my bread and butter.
ဂီတဟာကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းျဖစ္တယ္။ (အဓိကေငြ၀င္ရာလမ္းျဖစ္တယ္)

ရြက္ဟုအဓိပၸါယ္ရသည့္ sail ကို သေဘၤာတစ္ခုလံုးအားေျပာရန္လည္းသံုးေလ့ရွိသည္။
hired hands သည္ ”လူငွား” ။ အလုပ္သမား
ကၽြဲႏြားမ်ားအားေရတြက္ရာတြင္ head ျဖင့္ တစ္ေကာင္၊ ႏွစ္ေကာင္ဟု ေရတြက္သည္။
wheel သည္ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ကိုဆိုလိုသည္။

Coke သည္ တံဆိပ္အမ်ိဳးအစားမ်ားစြာေသာ အခ်ိဳရည္မ်ားထဲမွတစ္ခုျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ coke သည္ ထင္ရွားလြန္းအားႀကီးသျဖင့္ အခ်ိဳရည္ဟူေသာကုန္ပစၥည္းအားလံုးမွန္သမွ် coke ဟုထင္မွတ္လာေစရာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ carbonated beverage အားလံုးအား coke ဟုပင္ သံုးစြဲၾကေတာ့သည္။

Whole to Represent a Part

အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုကိုရည္ညႊန္းရန္ ၄င္းကိုယ္စားျပဳရာအေခါင္အခ်ဳပ္အားသံုးစြဲတတ္သည္။

England Football team won the World Cup in 1966 ဟုဆိုမည့္အစား England won the World Cup in 1966. ဟုအဂၤလန္ကိုယ္စားျပဳအသင္းသည္ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ၏ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္သျဖင့္ အဂၤလန္ဟုသံုးစြဲပံုမ်ိဳးျဖစ္သည္။
ျမန္မာစကားတြင္ “ေလာကႀကီးကမေကာင္းပါဘူး”ေျပာျခင္းသည္ တစ္ေလာကလံုးမေကာင္းဟုေျပာျခင္းမဟုတ္ဘဲ မိမိႏွင့္ပတ္သက္ဖူးသည့္လူတစ္ခ်ိဳ႕က မေကာင္းဟုေျပာျခင္းမွန္းသိသာသည္။ အဂၤလိပ္စကားတြင္လည္း “The world is not treating me well.” ဟုေျပာေလ့ရွိသည္။ police ဟုဆိုလွ်င္ ရဲသားတစ္ဦးခ်င္းေသာ္လည္းေကာင္း၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕တစ္ခုလံုးကိုေသာ္လည္းေကာင္း ေျပာႏိုင္သည္။ pentagon ဟုဆိုလွ်င္ အေမရိကန္စစ္တပ္၏ ထိပ္တန္းစစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားကို ရည္ရြယ္သည္။

Class as Representing the Whole

ေသးငယ္သည့္အတန္းအစား/အုပ္စု ကိုေဖာ္ျပရန္ ပို၍က်ယ္ျပန္႔ေသာ/ႀကီးေသာ အတန္းအစား/အုပ္စုကို သံုးစြဲတတ္သည္။ အေမရိက ဟုဆိုလွ်င္ United States of America ကိုဆိုလိုမွန္းလူတိုင္းသိသည္။ သို႔ရာတြင္ အေမရိက သည္ ေတာင္အေမရိက၊ ေျမာက္အေမရိကရွိႏိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာတည္ရွိသည့္ အုပ္စု class ႀကီးတစ္ခုျဖစ္သည္။

ျမန္မာစကားတြင္ေတာ့ ႏြားႏို႔၊ ဆိတ္ႏို႔ ဟုခြဲေျပာေလ့ရွိေသာ္လည္း အဂၤလိပ္စကားတြင္ milk သည္ ႏို႔ရည္ဟူသည့္အတန္းအစားထဲမွ ႏြားႏို႔ကိုေျပာျခင္းျဖစ္သည္။


Material Representing an Object

အရာ၀တၳဳတစ္ခုအားျပဳလုပ္သည့္ပစၥည္းကိုအစြဲျပဳ၍ ထိုအရာ၀တၳဳမ်ားအားလံုးေခၚေ၀ၚအသံုးျပဳသည္။ ေရွးေခတ္က silverware သည္ေငြထည္အစစ္ျဖင့္ျပဳလုပ္သည့္ပစၥည္းမ်ားကိုအဓိကဆိုျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ အသံုးမ်ားေခတ္မ်ားတြင္ လင္ပန္း၊ ခရား၊ ပန္းကန္ စသည့္ ေျပာင္ေျပာင္လက္လက္ရွိသည့္ အသံုးအေဆာင္မ်ားကိုလည္း silver ဟုေခၚၾကသည္။ plastic ဟုဆိုလွ်င္ အေၾကြး၀ယ္ကတ္ျပား credit card မ်ားကိုေခၚျခင္းျဖစ္သည္။

ယေန႔ေခတ္စႏၵယားခလုတ္မ်ားအား ဆင္စြယ္ျဖင့္ မျပဳလုပ္ေတာ့ေသာ္ျငားလည္း ivories ဟုပင္ဆက္လက္သံုးစြဲေနၾကသည္။ က်ည္ဆန္ထိပ္ဖူးအားခဲျဖင့္ျပဳလုပ္ၾကသည္။ ထိပ္ဖူးသည္က်ည္ဆန္တစ္ခုလံုး၏အစိတ္အပိုင္းသာျဖစ္ေသာ္လည္း lead ဆိုလွ်င္ က်ည္ဆံကိုသာဆုိလိုရင္းျဖစ္သည္။

Container Representing its Contents

ကုန္ပစၥည္းထည့္သည့္ခြက္ကိုလည္း ၄င္းထည့္သည့္ပစၥည္းအလားသံုးစြဲၾကေသးသည္။ တစ္စည္ barrel ဆိုလွ်င္ ဘီယာ သို႔မဟုတ္၊ ေရနံ တစ္စည္ျဖစ္သည္။

စာေပအႏုပညာဟူသည္မွာ စာေရးဆရာတစ္ဦး၏ ေတြးေခၚခံစားမႈတို႔မွ စကားလံုးမ်ား အျဖစ္စီးျဖာထြက္လာရာ ၄င္းစကားလံုးမ်ားသီကံုးဖြဲ႕ႏြဲ႕ရာတြင္ ပုဂၢိဳလ္အလိုက္ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ သန္ရာသန္ရာ ေရးဖြဲ႕ၾကသည္။ ထိုသို႔အဆင္အေသြးအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေသာ စကားလံုးမ်ားကို ထိထိမိမိခံစားနားလည္ႏိုင္ဖို႔ဆိုလွ်င္ အလကၤာသံုးႏႈန္းပံု၊ ဘာေၾကာင့္ထိုသို႔သံုးျခင္းမ်ားကို သေဘာေပါက္ထားသင့္သည္ဟုဆိုလွ်င္ လြန္႔အံ့မထင္ပါ။
ဇာနည္(MyWay!)

Views: 1005

Reply to This

Replies to This Discussion

ဗဟုသုတ တိုးပြားခဲ့ပါတယ္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ဆရာ

RSS

Featured Discussions

© 2018   Created by Myanmar Network.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service